Cari Modülü:

CARİ HESAP NEDİR?

Ticaret Kanununun 87. maddesine göre, iki gerçek veya tüzel kişinin para, mal, hizmet ve diğer hususlardan dolayı birbirlerindeki alacaklarını ayrı ayrı istemekten karşılıklı olarak vazgeçip, bunları kalem kalem zimmet ve matlup şekline çevirerek hesabın kesilmesinden çıkacak bakiyeyi isteyebileceklerine dair bulunan mukaveleye cari hesap denir.

Borçlu Cariler (120):Borçlu cari bizim açımızdan alıcılardır. Biz alıcılarımıza mal ve hizmet satarız. Dolayısıyla bize borçlu olurlar. Örneğin bir satış faturası düzenlediğimizde fatura açık fatura ise alıcı carimizin hesabına borç olarak hareket işlenecektir ve alıcımız bize borçlu olacaktır.

Alacaklı cariler (320):Alacaklı cari bizde alacak bakiye veren satıcılardır. Onlardan mal ve hizmet aldığımız için alacaklı konumuna düşerler. Örneğin satıcı bize fatura düzenlediğinde biz bunu alış faturası olarak kaydederiz. Fatura açık fatura ise satıcının cari hesabına alacak kaydedilir ve biz satıcıya borçlu konumunda oluruz.

CARİ HESAP NEİŞE YARAR ? 

Cari hesap, müşteri/satıcı carilerin hesaplarını ve ilgili işlemlerini bilgisayarda takip etmemize imkan tanır. İşletmenin ticari ilişkide bulunduğu firmaların ve şahısların kimlik, resmi, özel bilgilerinin tanımlandığı, hesaplarla ilgili işlemleri işleyerek cari hareketlerden doğan bakiye durumunun kontrolü ve vade farkı analizi gibi sonuç raporlarından faydalanma cari hesap tanımlamayla mümkün olacaktır.  Cari hesapla ilgili tanımlamalar fatura, irsaliye gibi resmi evrakların basımında kullanılacağından adres, vergi dairesi ve vergi numarası hanelerinin boş geçilmemesi önerilir.


ALICILAR HESABI (120) HAKKINDA BİLGİ:

Bu hesap, kendilerine vadeli olarak mal veya hizmet satılan kişilerin senetsiz borçlarının izlendiği hesaptır. Alıcılar hesabı (toplayıcı) ana hesaptır. Her alıcının hesabı yardımcı defterlerde izlenir.
Alıcılar hesabı satış hükümleri uyarınca satışa konu olan mal ve hizmet bedelleri ile bunlara ilişkin giderler ve anlaşma uyarınca hesaba yürütülen faizler nedeniyle borçlanır. Alıcının nakden veya hesaben yaptığı ödemeler, satılan mallardan iadeler ve iskontolar nedeniyle de alacaklanır. Hesap borç kalanı verir ve borç kalanı tutarı kadar alıcılardan olan alacağın toplamını gösterir. Alıcılar kayıtlı değeriyle değerlenir. Kayıtlı değer muhasebe kayıtlarında görülen değerdir. Ticari hayatta senet almaksızın vadeli (veresiye, kredili) satış yapılması sık rastlanan işlemlerden biridir. Bu itibarla ALICILAR HESABI (120) borçlu tarafından çalışmaya başlar.


SATICILAR HESABI (320) HAKKINDA BİLGİ:

Tekdüzen hesap planında satıcılardan her türlü mal ve hizmet alımlarından kaynaklanan ve senede bağlanmamış borçlar satıcılar hesabında izlenir. Hesap kredili (veresiye) mal alışı nedeniyle ilk defa alacak tarafında çalışmaya başlar. Borçların ödenmesi durumunda hesap borçlanır. Hesabın alacak bakiyesi işletmenin kredili mal ve hizmet aldığı tüm satıcılara olan toplam borçlarını gösterir.

YENİ BİR CARİ KART NASIL AÇILIR?

Yukarıdaki pencere yeni bir cari kartı açmamız için gerekli olan penceredir. Cari modülündeyken sol alt kısımda, alacak hareketlerinin altında kalan cari kart işlemlerine iki kere tıklarız. Karşımıza gelen ekran yeni bir cari kart açmak için gerekli olan penceredir. Cari kodu, unvan ve gerekli bilgiler girilerek yeni bir cari kart açmamız mümkündür.

Cari kart işlemlerinde yeni cari kart açarken, kullanıcı kendi rahatlığı açısından grup kodu verip, cari kodunu da kendisi tanımlayabilir. Örn: S–001, A–001 gibi. (Tabi program cari kodunu otomatik olarak da verir ama bunun için öncelikle parametrelerdeki cari kod otomatik ayarını ‘‘OLSUN’’ olarak kaydetmemiz gerekir).

Cari kart işlemlerinde; telefon, faks, e-mail, adres, yetkili, ülke, il, ilçe, posta kodu haneleri bulunan <strong>"iletişim bilgileri"</strong> müşteri/satıcıya ait ikamet bilgilerinin kaydedileceği sekmedir.

“Ticari bilgiler” sekmesinde bulunan;
— Vergi dairesi,
— Vergi no,
— Adres 1,
— Adres 2 haneleri yine müşteri/satıcıya ait ikamet bilgileridir.

Özel kod–1, özel kod–2: analiz ve raporlarda kullanılacak sınıflandırma kodlarıdır. Örneğin; cari modülünde bulunan bakiye listesi raporundan döküm almak istendiği takdirde, cariyi tanımlama gerçekleşirken tanımladığımız özel kod–1, 2’ye göre arama yapmak mümkün olur.

Iskonto oranı: bu haneye müşteriye tanınan ıskonto yüzdesi yazılır.

Aylık faiz oranı: bu haneye de müşteriye tanınan aylık faiz oranı yüzdesi yazılır.

“Aylık faiz oranı” ve “ıskonto oranı” hanelerinin yeni kart açılışında belli değerler taşıması istenirse “cari parametrelerden” ne şekilde olması isteniyorsa ayarlamak mümkündür.

“Diğer” sekmesinde bulunan “not” hanesini müşteri/satıcalar hakkında özel bir bilgi kaydetmek için kullanabiliriz.  Örn: “bu müşteri zamanında ödeme yapar” gibi.

“Hızlı hesap bilgileri” sekmesi, cari kart işlemleri penceresinde seçili olan müşteri/satıcılara ait borç, alacak ve bakiyeyi gösterir.

 BORÇ HAREKETLERİ:

 Devir borç hareketleri;  müşterimiz olan (120) alıcıların daha önce farklı şekilde tutulan kayıtlarının direk olarak borç tarafına devredilmesini (aktarılmasını) ifade eder. Devir borç hareketi kaydetmek için, cari modülündeyken borç hareketlerinin alt sekmesi olan devir borç hareketlerine tıklarız. Açılan pencerede sol üst kısımda bulunan hesap kodu kısmına kayıtlı olan carinin hesap kodu yazıldıktan sonra, cariye ait devir tutarını tutar kısmına yazıp kaydet dedikten sonra işlem gerçekleşir.


 Satış faturası hareketleri;  yine bizim müşterilerimize kestiğimiz faturaları takip amaçlı kullanılan bölümdür. Satış faturası hareketi kaydetmek için, cari modülündeyken borç hareketlerinin alt sekmesi olan satış faturası hareketlerine tıklarız. Açılan pencerede sol üst kısımda bulunan hesap kodu kısmına kayıtlı olan carinin hesap kodu yazıldıktan sonra, cariye ait satış faturası tutarını tutar kısmına yazıp kaydet dedikten sonra işlem gerçekleşir.


 Nakit tediye hareketleri;  bizim müşterilerimize yaptığımız nakit ödemeleri (tediye) takip edebileceğimiz bölümdür. Nakit tediye hareketi kaydetmek için, cari modülündeyken borç hareketlerinin alt sekmesi olan nakit tediye hareketlerine tıklarız. Açılan pencerede sol üst kısımda bulunan hesap kodu kısmına kayıtlı olan carinin hesap kodu yazıldıktan sonra, cariye ait nakit tediye tutarını tutar kısmına yazıp kaydet dedikten sonra işlem gerçekleşir.


 Senet çıkış hareketleri;  müşterilerimize ait borca karşılık verdiğimiz senetleri takip edeceğimiz bölümdür. Senet çıkış hareketi kaydetmek için, cari modülündeyken borç hareketlerinin alt sekmesi olan senet çıkış hareketlerine tıklarız. Açılan pencerede sol üst kısımda bulunan hesap kodu kısmına kayıtlı olan carinin hesap kodu yazıldıktan sonra, cariye ait senet çıkış tutarını tutar kısmına yazıp kaydet dedikten sonra işlem gerçekleşir.


Çek çıkış hareketleri;  yine müşterilerimize ait borca karşılık verdiğimiz çekleri takip edeceğimiz bölümdür. Çek çıkış hareketi kaydetmek için, cari modülündeyken borç hareketlerinin alt sekmesi olan çek çıkış hareketlerine tıklarız. Açılan pencerede sol üst kısımda bulunan hesap kodu kısmına kayıtlı olan carinin hesap kodu yazıldıktan sonra, cariye ait çek çıkış tutarını tutar kısmına yazıp kaydet dedikten sonra işlem gerçekleşir.

ALACAK HAREKETLERİ :

 Devir alacak hareketleri;  müşterisi olduğumuz (320)  satıcıların daha önce farklı şekilde tutulan kayıtlarının direk olarak alacak tarafına devredilmesini (aktarılmasını) ifade eder. Devir alacak hareketi kaydetmek için cari modülündeyken alacak hareketleri alt sekmesi olan devir alacak hareketlerine tıklarız. Açılan pencerede sol üst kısımda bulunan hesap kodu kısmına kayıtlı olan carinin hesap kodu yazıldıktan sonra, cariye ait devir tutarını tutar kısmına yazıp kaydet dedikten sonra işlem gerçekleşir.


Alış faturası hareketleri;  müşterisi olduğumuz şahıs veya firmaların bize kestiği faturaları takip amaçlı kullanılan bölümdür. Alış faturası hareketi kaydetmek için cari modülündeyken alacak hareketleri alt sekmesi olan alış faturası hareketlerine tıklarız. Açılan pencerede sol üst kısımda bulunan hesap kodu kısmına kayıtlı olan carinin hesap kodu yazıldıktan sonra, cariye ait alış faturası tutarını tutar kısmına yazıp kaydet dedikten sonra işlem gerçekleşir.


Nakit tahsilat hareketleri;  müşterimiz olan şahıs veya firmaların yaptığı nakit ödemeleri (tahsilat) takip edebileceğimiz bölümdür. Nakit tahsilat hareketi kaydetmek için cari modülündeyken alacak hareketleri alt sekmesi olan nakit tahsilat hareketlerine tıklarız. Açılan pencerede sol üst kısımda bulunan hesap kodu kısmına kayıtlı olan carinin hesap kodu yazıldıktan sonra, cariye ait nakit tahsilat tutarını tutar kısmına yazıp kaydet dedikten sonra işlem gerçekleşir.


 Senet giriş hareketleri;  müşterilerimizin bize ait borcuna karşılık verdiği senetleri takip edeceğimiz bölümdür. Senet giriş hareketi kaydetmek için, cari modülündeyken alacak hareketlerinin alt sekmesi olan senet giriş hareketlerine tıklarız. Açılan pencerede sol üst kısımda bulunan hesap kodu kısmına kayıtlı olan carinin hesap kodu yazıldıktan sonra, cariye ait senet giriş tutarını tutar kısmına yazıp kaydet dedikten sonra işlem gerçekleşir.


 Çek giriş hareketleri;  yine müşterilerimizin bize ait borcuna karşılık verdiği çekleri takip edeceğimiz bölümdür. Çek giriş hareketi kaydetmek için, cari modülündeyken alacak hareketlerinin alt sekmesi olan çek giriş hareketlerine tıklarız. Açılan pencerede sol üst kısımda bulunan hesap kodu kısmına kayıtlı olan carinin hesap kodu yazıldıktan sonra, cariye ait çek giriş tutarını tutar kısmına yazıp kaydet dedikten sonra işlem gerçekleşir.


 Dekont borç hareketleri ve dekont alacak hareketleri;  ise cari hesapların daha önceden farklı şekilde tutulan kayıtlarının işlemler sonunda oluşan borç/alacak durumunun, bu borç/alacak hareketlerine ait ödeme işlemlerinin ve vadelerin takip edilmesi, bu seçenekte gerçekleştirilir. Dekontları TL ve dövizi cinsinden girmemiz mümkündür.

RAPORLAR

 Kod unvan listesi;  kayıtlı olan tüm carileri görebileceğimiz penceredir. Kod unvan listesi penceresinden carileri cari kod, unvan, yetkili, grup kodu, özel kod–1, özel kod–2 kriterlerinden birine göre arama yaparak bulabiliriz. Bu arama kriterlerinden hangisine göre arayacaksak (örn; cari koda göre aranacaksa 0000001 yazarız) sağ tarafta bul butonunun yanındaki boşluğa o kritere uygun başlığı yazıp bul butonuna tıkladığımız zaman aranılan cari bulunur. Bul butonun yanındaki boşluğa herhangi bir şey yazılmadan bul butonuna tıkladığımız zaman ise kayıtlı tüm cariler listelenir.





 Bakiye listesi raporu;  kayıtlı olan cari satıcı/alıcıların borç, alacak ve bakiyesini gösteren penceredir. Bakiye listesi raporu penceresinde tüm carileri listeleyebileceğimiz gibi, tek bir cariye ait borç, alacak ve bakiyesini görebilmemiz mümkündür. Bunun için rapor arama kriterlerinden birine göre aranılan cari yazıldıktan sonra  (örn; koda göre aranacaksa 0000001 yazarız)  bul butonuna tıklanır ve cariye ait borç, alacak ve bakiyesini listede görebiliriz. Ayrıca bu pencerede borçlu hesaplar, alacaklı hesaplar, bakiyesiz hesaplar ve tümünü listele seçeneklerini kullanarak carileri ayrı kategoride listelemek mümkündür. Örneğin borçlu hesapları seçerek bul butonuna tıkladığımızda program listede sadece borç bakiyesi veren carileri listeler.





İki tarih arası hareketler raporu;  istenilen iki tarih arasındaki  (örn: 01.01.2010 – 31.12.2010) borç hareketleri ya da alacak hareketleri alt başlığındaki gerçekleşen işlemleri görebilmemizi sağlayan penceredir. Borç ya da alacak hareketlerinden istediğimiz raporu görebilmek için ‘‘bul’’ butonunun üstündeki boşluğa istenilen kriterde ( cari kod, unvan) aranılan cari alıcı/satıcı yazılıp, istenilen iki tarih aralığı girildikten sonra bul seçeneğine tıklanır. Listelenen hareketler seçili cariye ait hareketlerdir. Eğer tüm hareketleri listelemek istiyorsak, bul butonunun üstündeki boşluğu boş bırakıp tekrar bul butonuna tıklanınca girilen iki tarih arasında gerçekleşen tüm hareketler listelenir. Listelenen hareketi rapor halinde görüp yazdırmak istiyorsak, bulduğumuz hareket üzerinde bir kere tıklayıp baskı ön izleme denildiği zaman açılan rapor hareketleri penceresinden yazdır diyerek yazdırma işlemini gerçekleştirmek mümkündür.




NOT: Borç hareketlerinden kasıt; devir borç, satış faturası, nakit tediye, senet çıkış, çek çıkış, dekont borç işlemleridir. Alacak hareketlerinden kasıt ise devir alacak, alış faturası, nakit tahsilat, senet alacak, çek giriş dekont alacak işlemleridir.




 İki tarih arası cari ekstre raporu;  ise yine iki tarih arasında kayıtlı olan cari alıcı/satıcıya yapılan işlemlerden borç hareketleri ya da alacak hareketlerinden hangisinin olduğunu görebilmemizi sağlayan penceredir. Gerçekleşen hareketleri listelemek için öncelikle hesap kodundan cariyi seçeriz. İki tarih aralığı da girildikten sonra listele butonuna bastığımızda seçili cariye ait tüm hareketleri görmek mümkündür.





Vade farkı listesi;  vade farkı listesi penceresinde; cariye ait listelenen hareketlerde vade gününe ne kadar kaldığını görmek ve listelenen hareketlere vade farkı uygulamak mümkündür.  Bunun için öncelikle hareketlerini görmek istediğimiz cariyi hesap kodu boşluğunda bulunan  <img src="/pratix_resim/butonn.jpg" >  butonuna tıklayıp, açılan listeden seçeriz. Daha sonra iki tarih aralığını belirledikten sonra listele butonuna tıklayınca cariye ait hareketler listelenir. Listelenen hareketlere listele butonunun üstünde bulunan aylık faiz oranı sahasına uygulanacak faiz oranını yazıp, tekrar listele butonuna tıklayınca vade farkını program otomatik olarak uygulayacaktır.




Stoklu cari ekstre raporu;  stoklu cari ekstre raporu ise; yine iki tarih arasında kayıtlı olan cari alıcı/satıcıya yapılan işlemlerden borç hareketleri ya da alacak hareketlerinden hangisinin olduğunu görebilmemizi sağlayan penceredir. Örneğin; borç hareketi, alacak hareketi, alış ve satış faturası hareketi vs. gibi. Gerçekleşen hareketleri listelemek için öncelikle hesap kodundan cariyi seçeriz. İki tarih aralığı da belirtildikten sonra listele butonuna bastığımızda seçili cariye ait tüm hareketleri görmek mümkündür.


NOT: İki tarih arası cari hareketler raporu ile genel yapısı olarak aynı olan stoklu cari ekstre raporunu birbirinden ayıran fark; bu iki pencereden alınan dökümle anlaşılır. İki tarih arası cari ekstre raporunda alınan dökümde gerçekleşen hareketin alış faturası hareketi olduğunu düşünelim. Raporda alış faturası hareketine dair sadece borç, alacak, ve bakiye bilgilerini görebiliriz. Stoklu cari ekstre raporunda alınan dökümde gerçekleşen hareketin de alış faturası hareketi olduğunu düşünelim. Raporda alış faturası hareketine dair;
•    Stok kodu
•    Stok cinsi
•    Birim
•    Fiyat
•    KDV
•    Miktar
•    Tutar gibi bilgilerini de görmek mümkündür. Aradaki fark da budur.



 NOT:    Ayrıca cari kart işlemleri başlığının altındaki tüm hareketlerdeki tüm pencerelerin en alt kısmında (aşağıda görüldüğü gibi), kayıtlı olan cariye ait rapor dizaynının yapıldığı, raporda hangi kısımlara yer verilmesi istendiği örn: cari kod yazılacak mı ya da unvanın olup olmayacağı belirlenir ve kapat butonundan pencere kapatılabilir.
Bunların yanı sıra çıkarılacak olan raporun MS Excel, Txt, Xml, HTML uzantılarından hangisi ile çıkarılacağı isteğe bağlı olarak seçilebilir.

CARİ PARAMETRELER: 

Cari parametresi yeni bir cari kart açarken sorulan bilgilerin zorunlu olarak girilip girilmeyeceği ve bazı bilgilerin default (kendiliğinden gelmesi istenen) olarak gelmesi ayarlarının yapıldığı penceredir. İsteğe bağlı olarak zorunlu olup olmaması kullanıcıya bağlı parametreler şunlardır:
-    Vergi numarası
-    Risk limiti
-    Grup kodu
-    Vergi dairesi
-    Adres bilgisi
-    Cari koddur.

Cari alıcı/satıcıya ait aylık faiz oranı ve ıskonto oranının default olarak gelmesi istenirse cari parametreden tanımlanır.

<img src="/pratix_resim/cariparametresi.jpg" >